Cumhuriyet Şiiri: Yedi Meşaleciler
Okuma süresi yaklaşık 7 dakika
Yedi Meşaleciler, Cumhuriyet Dönemi'nin ilk topluluğudur; edebî bir okul ya da akım değildir, 7 genç sanatçı 1928'de oluşturmuştur. Üyeler Sabri Esat Siyavuşgil, Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayir, Muammer Lütfi Bahşi, Cevdet Kudret Solok, Vasfi Mahir Kocatürk ve Kenan Hulusi Koray'dır; ilki dışında altısı şairdir, Kenan Hulusi hikâye yazarıdır. 1928'de Meşale dergisini çıkarır ve görüşlerini Yedi Meşale kitabının ön sözünde açıklarlar; ön sözü Yaşar Nabi yazar. Beş Hececileri ve Millî Edebiyatçıların yurt sevgisini gerçek bulmaz, onlara karşı çıkarlar. Şiirde canlılık, samimilik, içtenlik ve sürekli yenilik isterler; sanat için sanat anlayışı hâkimdir, Beş Hececileri sıradanlıkla ve Ayşe-Fatma edebiyatı yapmakla suçlarlar. Parnasizm, sembolizm ve empresyonizmden etkilenip saf şiir anlayışını savunurlar; topluluk amacına ulaşamadan dağılır, Ziya Osman Saba ilkelere hep sadık kalır. Yaşar Nabi Nayir sonradan Varlık dergisiyle önemli bir yer edinir.
Topluluğun oluşumu
Yedi Meşaleciler, Cumhuriyet Dönemi'nin ilk topluluğudur; edebî bir okul ya da akım değildir, 7 genç sanatçı 1928 yılında oluşturmuştur. Üyeler Sabri Esat Siyavuşgil, Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayir, Muammer Lütfi Bahşi, Cevdet Kudret Solok, Vasfi Mahir Kocatürk ve Kenan Hulusi Koray'dır; Kenan Hulusi grubun tek hikâye yazarıdır, diğerleri şairdir. Gruba Pleiade, Yedi Kollu Şamdan, Yedi Dağın Çiçeği gibi adlar önerilmiş, sonunda Sabri Esat'ın teklifiyle Yedi Meşale adı benimsenmiştir.
Şiir görüşleri
1928'de Meşale adlı dergiyi çıkarırlar. Beş Hececileri ve Millî Edebiyatçıların yurt sevgisini gerçek bulmaz, onlara karşı çıkarlar; şiirle ilgili düşüncelerini Yedi Meşale kitabının ön sözünde açıklarlar, ön sözü Yaşar Nabi yazar. Şiirde canlılık, samimilik, içtenlik ve sürekli yenilik isterler; sanat için sanat anlayışı hâkimdir. Beş Hececileri sıradanlıkla ve Ayşe-Fatma edebiyatı yapmakla suçlarlar. Parnasizm, sembolizm ve empresyonizm etkisinde kalıp saf şiir anlayışını savunurlar. Topluluk amacına ulaşamadan dağılır; Ziya Osman Saba ilkelere hep sadık kalan tek isimdir.
Ziya Osman Saba ve Yaşar Nabi
Ziya Osman Saba, grubun saf şiire en bağlı kalan üyesidir; çocukluk özlemi, küçük mutluluklar, ölüm ve ahiret inancını işler, Yedi Meşale sonrası şiirle en çok ilgilenen isim odur. Yaşar Nabi Nayir, çıkardığı Varlık dergisiyle bilinir; Varlık, Cengiz Dağcı'yı ve Cengiz Aytmatov'u Türk okuruna tanıtır. Yaşar Nabi'nin Onar Mısra ve Kahramanlar şiir kitapları, Adem ile Havva romanı vardır.
Öteki üyeler
Cevdet Kudret Solok, Behçet Necatigil'in hakkı yenmiş şair dediği, Ziya Osman'dan sonra şiirle ilgilenen ikinci önemli kişidir; ders kitapları yazmış, edebiyat araştırmaları yapmıştır (Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman), Birinci Perde şiir kitabıdır. Sabri Esat Siyavuşgil, bireysel şiirler yazan bir psikoloji profesörüdür; Karagöz incelemesiyle tanınır (İstanbul'da Karagöz ve Karagöz'de İstanbul), Odalar ve Sofalar şiir kitabıdır. Muammer Lütfi Bahşi, topluluktan ilk ayrılan ve dağılınca edebiyattan uzaklaşan üyedir. Kenan Hulusi Koray, grubun tek hikâye-roman yazarıdır; korku ve ürperti hikâyeciliğini başlatır, Bir Yudum Su öykü kitabıyla anılır.
Topluluk kapanı
Yedi Meşale'nin Cumhuriyet'in ilk topluluğu olması ve akım/okul olmaması çıkmış soruda vurgulanır. Beş Hececilere Ayşe-Fatma edebiyatı eleştirisi ve canlılık-samimilik-yenilik ilkeleri sık sorulur. Ziya Osman'ın ilkelere sadık tek isim, Kenan Hulusi'nin tek hikâyeci olması ayırt edici ayrıntılardır; grubu bir akım sanan seçenekler yanlıştır.
Önemli notlar
- Yedi Meşaleciler sanat için sanat dese de sonradan üyeler farklı yollara gitmiş; topluluk kısa ömürlü olmuştur.
- Yaşar Nabi'nin Varlık dergisi, Cumhuriyet edebiyatının en uzun ömürlü ve etkili dergilerindendir.
Akılda tutma ipuçları
- Yedi Meşale'yi ilk topluluk diye tut: Cumhuriyet'in ilk grubu, ama akım değil.
- İki ismi eserleriyle ayır: Ziya Osman saf şiire sadık, Yaşar Nabi Varlık dergisiyle anılır.
ÖSYM uyarıları
- "Yedi Meşaleciler bir edebî akımdır" yargısı yanlıştır; okul ya da akım değil, bir topluluktur.
- Grubu toplumcu sanan seçenekler yanlıştır; sanat için sanat ve saf şiir anlayışındadırlar.
Bu konuda sınavda ne beklenir?
- Yedi Meşalecileri Cumhuriyet'in ilk topluluğu olarak tanıma
- Grubun şiir görüşlerini (canlılık, içtenlik, yenilik, sanat için sanat) açıklama
- Yedi üyeyi ve Varlık dergisini bilme
Kendini sına
Yedi Meşaleciler edebiyat tarihinde neyin ilkidir?
Cumhuriyet Dönemi'nin ilk topluluğudur; akım ya da okul değildir.
Yedi Meşale'nin ön sözünü kim yazmıştır?
Yaşar Nabi Nayir yazmıştır.
Grubun şiir görüşleri nelerdir?
Canlılık, samimilik, içtenlik, sürekli yenilik ve sanat için sanat.
Grubun saf şiire sadık kalan tek üyesi kimdir?
Ziya Osman Saba'dır.
Varlık dergisini kim çıkarır?
Yaşar Nabi Nayir çıkarır.
Yedi Meşale'nin tek hikâye yazarı kimdir?
Kenan Hulusi Koray'dır; korku-ürperti hikâyeciliğini başlatır.