Cumhuriyet Roman-Hikâyesi: Postmodernist Yazarlar

Postmodernist yazarlar, metinlerarasılık, üstkurmaca, pastiş ve parodi gibi teknikleri kullanarak gerçekle kurmacanın sınırını bulanıklaştırır. Orhan Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü kazanan (2006) yazardır; Cevdet Bey ve Oğulları ile geleneksel başlar, Sessiz Ev'de çok katmanlı anlatıma geçer, Beyaz Kale'de bir Venedikli ile onu satın alan Osmanlının öyküsü üzerinden Doğu-Batı ve kimlik meselesini işler, Kara Kitap'ta Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk mesnevisini modern tekniklerle uyarlar (Galip-Celal), Benim Adım Kırmızı'da Osmanlı nakkaşlarını anlatır; Yeni Hayat, Kar, Masumiyet Müzesi diğer eserleridir. Bilge Karasu, Türk edebiyatının Kafka'sı diye anılan, üsluba önem veren postmodernist yazardır (Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı, Gece). İhsan Oktay Anar, Osmanlı coğrafyasında geçen fantastik-felsefi romanlar yazar (Puslu Kıtalar Atlası). Elif Şafak (Aşk, Baba ve Piç) ve Latife Tekin (Sevgili Arsız Ölüm) de bu çizginin adlarıdır.

Bilge Karasu

Bilge Karasu, önemli bir postmodernist yazardır ve Türk edebiyatının Kafka'sı lakabıyla anılır; üsluba büyük önem verir, yoğun ve şiirsel bir dil kurar. Sonsuzluğa Nokta Kültür Bakanlığından, Gölgesizler ise Yunus Nadi Roman Ödülü'nü kazanmıştır (Gölgesizler sinemaya uyarlanır, yazar da filmde oynar). Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı ve Troya'da Ölüm Vardı diğer eserleridir; Gece adlı romanı Pegasus Ödülü alır ve kilitli/karmaşık yapısıyla dikkat çeker. Az sözle yoğun anlatım ve metin işçiliği onun temel özellikleridir.

İhsan Oktay Anar ve Latife Tekin

İhsan Oktay Anar, felsefecidir ve bu alanda öğretim üyesidir; felsefi romanlarıyla ünlenir, tarihî ve polisiye roman tarzıyla Osmanlı coğrafyasında geçen fantastik-felsefi eserler yazar. Puslu Kıtalar Atlası, Kitab-ül Hiyel, Amat, Suskunlar ve Efrasiyab'ın Hikâyeleri başlıca eserleridir; masalsı, oyunsu ve metinlerarası bir üslup taşır. Latife Tekin, büyülü gerçekçilik ve postmodern öğelerle gecekondu ve yoksulluk dünyasını anlatır; Sevgili Arsız Ölüm ve Berci Kristin Çöp Masalları tanınmış eserleridir.

Elif Şafak

Elif Şafak, İslami-tasavvufi motifleri ve postmodern teknikleri birleştiren romanlar yazar. Aşk (İngilizce özgün adı The Forty Rules of Love), Mevlana ile Şems-i Tebrizi ilişkisini modern bir çerçeveyle anlatır ve 2009'da satış rekorları kırar. Baba ve Piç, Müslüman Türk ve Ermeni bir aile üzerinden Türk-Ermeni sosyal yaşamını irdeler; Ustam ve Ben, İngilizce yazılıp Türkçeye çevrilir, Cihan adlı kahraman üzerinden Mimar Sinan'ı anlatır. Pinhan, Şehrin Aynaları, Mahrem, Bit Palas ve Med-Cezir diğer eserleridir; İslami tarz ile postmodern teknikleri bir arada kullanır.

Önemli notlar

• Orhan Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü kazanan ilk ve tek Türk yazardır (2006).
• Bilge Karasu'nun yoğun, şiirsel ve az sözle çok şey söyleyen üslubu, onu Türk postmodern edebiyatının en özgün seslerinden yapar.

Akılda tutma ipuçları

• Orhan Pamuk'u iki eserle tut: Kara Kitap (Şeyh Galip uyarlaması), Benim Adım Kırmızı (nakkaşlar); Nobel 2006.
• Bilge Karasu'yu lakapla kodla: Türk edebiyatının Kafka'sı.

Bu konuda sınavda ne beklenir?

• Orhan Pamuk'un postmodern romanlarını ve tekniklerini tanıma
• Bilge Karasu ve İhsan Oktay Anar'ı eserleriyle bilme
• Elif Şafak ve Latife Tekin'in postmodern çizgisini açıklama