İçeriğe geç

Edebî dönem

Divan Edebiyatı

13-19. yüzyıl

147 eser · 74 yazar · 24 eser ÖSYM sınavlarında soruldu

Dönemin özellikleri

Aruz ölçüsü kullanılır, dil ağır (Arapça-Farsça tamlamalar).
Nazım birimi genellikle beyittir.
Mazmunlar (kalıplaşmış imgeler) ve söz sanatları yoğundur.
Bireysel ve soyut konular; aşk, şarap, tasavvuf işlenir.

Akılda kalsın

13-19. yüzyıl; aruz ölçüsü, beyit birimi, ağır Arapça-Farsça söz varlığı.
Kalıplaşmış mazmunlar ve “sanat için sanat” anlayışı esastır.
Biçimler: gazel, kaside, mesnevi, rubai, murabba, terkib-i bent.
Gazel, kaside, mesnevi, rubai, murabba
Fuzûlî, Bâkî, Nedîm, Nef'î, Şeyh Galip
Nâbî (hikemî), Nedîm (mahallileşme)

Sınav notu

Şair-nazım biçimi-üslup eşleştirmesi önemli. Nef'î-kaside/hiciv, Nedîm-şarkı, Fuzûlî-gazel sık çıkar.

Sınav tuzakları

Hikemî (öğretici) şiir: Nâbî. Hiciv: Nef’î (Siham-ı Kazâ).
Sebk-i Hindî: Şeyh Galip, Nâbî, Nâilî.
Mahallîleşme ve şarkı: Nedîm. Tasavvufi mesnevi: Şeyh Galip (Hüsn ü Aşk).

Yazarlar

ÖSYM sınavlarında sorulan eserler

GaripnâmeÂşık Paşa
Mantıku't-TayrGülşehrî
İskendernâmeAhmedî
HarnâmeŞeyhî
Vesîletü'n-Necât (Mevlid)Süleyman Çelebi
Mecâlisü'n-NefâisAli Şîr Nevâî
Muhâkemetü'l-LugateynAli Şîr Nevâî
Leylâ vü MecnûnFuzûlî
ŞikâyetnâmeFuzûlî
Beng ü BâdeFuzûlî
Hadîkatü's-SüedâFuzûlî
Kanuni MersiyesiBâkî
Sihâm-ı KazâNef'î
HayriyyeNâbî
HayrâbâdNâbî
SeyahatnâmeEvliyâ Çelebi
Hüsn ü AşkŞeyh Galip
FeleknameGülşehrî
Rind ü ZahidFuzûlî
Şah u GedaTaşlıcalı Yahyâ
GaribnameÂşık Paşa
Hest BehiştSehi Bey
Yûsuf u ZüleyhâTaşlıcalı Yahyâ
Yûsuf u ZüleyhâHamdullah Hamdî

Bütün eserler (147)

MesnevîMevlânâ
Divân-ı KebîrMevlânâ
Fîhi Mâ FîhMevlânâ
Selçuklu ŞehnâmesiHoca Dehhânî
GaripnâmeÂşık Paşa
Mantıku't-TayrGülşehrî
İskendernâmeAhmedî
Cemşid ü HurşidAhmedî
HarnâmeŞeyhî
Hüsrev ü ŞîrinŞeyhî
Vesîletü'n-Necât (Mevlid)Süleyman Çelebi
Mecâlisü'n-NefâisAli Şîr Nevâî
Muhâkemetü'l-LugateynAli Şîr Nevâî
Mizânü'l-EvzânAli Şîr Nevâî
Güneş KasidesiAhmet Paşa
KâbusnâmeMercimek Ahmet
TazarrunâmeSinan Paşa
Leylâ vü MecnûnFuzûlî
ŞikâyetnâmeFuzûlî
Beng ü BâdeFuzûlî
Hadîkatü's-SüedâFuzûlî
Su KasidesiFuzûlî
Kanuni MersiyesiBâkî
Terkib-i Bend (Divan)Bağdatlı Rûhî
Mir'âtü'l-MemâlikSeydi Ali Reis
Sihâm-ı KazâNef'î
HayriyyeNâbî
HayrâbâdNâbî
Keşfü'z-ZünûnKâtip Çelebi
CihannümâKâtip Çelebi
FezlekeKâtip Çelebi
SeyahatnâmeEvliyâ Çelebi
Hüsn ü AşkŞeyh Galip
Süheyl ü NevbahârHoca Mesut
Vâmık u AzrâLâmiî Çelebi
Şehzâde Mustafa MersiyesiTaşlıcalı Yahyâ
ZenânnâmeEnderunlu Fâzıl
Siyer-i VeysîVeysî
Türkçe DivanFuzûlî
Tuhfetü'l-HaremeynNâbî
Yusuf u ZüleyhaŞeyyad Hamza
ÇarhnameAhmet Fakih
MektubatMevlânâ
Mecalis-i SebaMevlânâ
İbtidânâmeSultan Veled
RebabnameSultan Veled
MaarifSultan Veled
FeleknameGülşehrî
FakrnameÂşık Paşa
Tervihü'l ErvahAhmedî
Tercîhu’t-TavzîhKadı Burhaneddin
Ferhengnâme-i Sa‘dîHoca Mesut
Kerem KasidesiAhmet Paşa
MaarifnameSinan Paşa
Rind ü ZahidFuzûlî
Fezail-i MekkeBâkî
Şem ü PervaneZati
LetaifZati
Şah u GedaTaşlıcalı Yahyâ
Edirne ŞehrengiziMesihi
MuhitSeydi Ali Reis
Kitab-ı BahriyePiri Reis
BabürnameBabür Şah
Tevarih-i Âli OsmanKemalpaşazade
HayrabatNâbî
Hilye-i EnbiyaNeşâtî
Mîzânü’l-Hak fî İhtiyâri’l-EhakkKâtip Çelebi
Naima TarihiNaima
LutfiyyeSünbülzade Vehbi
Tuhfe-i VehbiSünbülzade Vehbi
HubannameEnderunlu Fâzıl
Paris SefâretnâmesiYirmisekiz Mehmet Çelebi
Mihnet-i KeşanKeçecizade İzzet Molla
Gülşen-i AşkKeçecizade İzzet Molla
SelçuknameYazıcıoğlu Ali
SaltuknameEbülhayr Rûmî
GaribnameÂşık Paşa
Hilye-i HakaniHakani
PendnameGüvahi
Hayretü'l-EbrarAli Şîr Nevâî
Ferhad ü ŞirinAli Şîr Nevâî
Seb'a-i SeyyarAli Şîr Nevâî
Sedd-i İskenderîAli Şîr Nevâî
Fransa (Paris) SefaretnamesiYirmisekiz Mehmet Çelebi
Varka ve GülşahYusuf-ı Meddah
Çeng-nâmeAhmet-i Dai
CamasbnameAhmet-i Dai
TeressülAhmet-i Dai
Netayicü'l-FünunNevi
NihalistanNergisî
Tuhfetü'l-KibarKâtip Çelebi
Mir’ât-ı HûbânEnderunlu Fâzıl
Hest BehiştSehi Bey
Tezkiretü'ş-ŞuaraLatîfî
Meşairü'ş-ŞuaraÂşık Çelebi
Gencîne-i RâzTaşlıcalı Yahyâ
Kitâb-ı UsûlTaşlıcalı Yahyâ
Gülşen-i EnvârTaşlıcalı Yahyâ
Enîsü’l-KalbFuzûlî
Sıhhat u MarazFuzûlî
Heft CâmFuzûlî
Mecma‘u’n-NezâirEdirneli Nazmî
Gülşen-i ŞuarâAhdî
Künhü’l-AhbârGelibolulu Mustafa Âlî
Riyâzü’ş-ŞuarâRiyâzî
Zübdetü’l-Eş‘ârKafzâde Fâizî
Teşrîfâtü’ş-ŞuarâGüftî
Safâyî TezkiresiMustafa Safâyî Efendi
Sâlim TezkiresiSâlim Efendi
Tezkire-i Şuarâ-yı MevleviyyeEsrar Dede
Sefîne-i Nefîse-i MevleviyânSâkıb Dede
HâbnâmeVeysî
Hamse-i NergisîNergisî
Sûrnâme-i VehbîSeyyid Vehbî
Sûrnâme-i Hümâyunİntizâmî
Heşt Bihiştİdrîs-i Bitlisî
Tâcü’t-TevârîhHoca Sâdeddin Efendi
Peçuylu İbrahim Efendi TarihiPeçuylu İbrahim Efendi
Oruç Bey TarihiOruç Bey
Düstûrü’l-Amel li-Islâhi’l-HalelKâtip Çelebi
Evsâf-ı İstanbulLatîfî
Câm-ı Cem-ÂyînGelibolulu Mustafa Âlî
NusretnâmeGelibolulu Mustafa Âlî
Kitâb-ı CihannümâNeşrî
Mecmûatü’n-NezâirPervâne Bey
FerhâdnâmeLâmiî Çelebi
Tuhfetü’l-UşşâkHamdullah Hamdî
Leylâ vü MecnûnAli Şîr Nevâî
Leylâ vü MecnûnHamdullah Hamdî
Yûsuf u ZüleyhâTaşlıcalı Yahyâ
Yûsuf u ZüleyhâHamdullah Hamdî
Tezkiretü’ş-ŞuarâKınalızâde Hasan Çelebi
Tevârîh-i Âl-i OsmanÂşıkpaşazâde
SûrnâmeNâbî
Mirkatü’l-EdebAhmedî
Kitâbü’l-MuhîtSeydi Ali Reis
Mir’ât-ı KâinâtSeydi Ali Reis
MünşeatNâbî
Şerh-i Müşkilât-ı UrfîNeşâtî
Tezkiretü’l-EvliyaSinan Paşa
Fezâilü’l-CihâdBâkî
Peçevî TarihiPeçevi
Koçi Bey RisalesiKoçi Bey
MuhammediyeYazıcıoğlu Mehmet
ʿArûż-ı GülşehrîGülşehrî
Vasf-ı HâlÂşık Paşa
ʿUkūdü’l-CevâhirAhmet-i Dai

Bu dönemi uygulamada çalış